Pilling na ubraniach to powstawanie małych kulek i splątanych włókien na powierzchni dzianiny lub tkaniny. Najczęściej pojawia się na swetrach, bluzach, polarach, spodniach oraz ubraniach noszonych pod kurtką czy plecakiem, informuje texasclub.pl.
Nie zawsze świadczy o słabej jakości odzieży. Pilling powstaje przede wszystkim wtedy, gdy wystające lub poluzowane włókna są wielokrotnie pocierane, zaczynają się ze sobą splątywać i tworzą charakterystyczne kulki. Proces przyspieszają tarcie podczas noszenia, pranie, suszenie oraz niewłaściwe łączenie różnych materiałów w jednym cyklu.
Najwięcej zmechaceń zwykle pojawia się tam, gdzie materiał regularnie ociera się o ciało, inne ubranie, pasek torby lub element wyposażenia.
Skąd bierze się pilling i dlaczego ubrania się mechacą
The Woolmark Company definiuje pilling jako tworzenie się puszystych kulek na powierzchni odzieży wełnianej i wskazuje tarcie podczas użytkowania jako jedną z podstawowych przyczyn zjawiska. Najbardziej narażone są okolice łokci, pach, rękawów, boków i brzucha, czyli miejsca pozostające w ciągłym kontakcie z inną powierzchnią.
“Pilling is caused by rubbing during wear.”
The Woolmark Company
W praktyce mechacenie ubrań można podzielić na kilka etapów:
- pojedyncze włókna wysuwają się lub odrywają od struktury materiału;
- tarcie powoduje ich dalsze przemieszczanie;
- luźne włókna zaczynają się splątywać;
- na powierzchni powstaje niewielka kulka;
- kolejne włókna mogą przyłączać się do już istniejącego zmechacenia.
Pranie również ma znaczenie. Patagonia wskazuje, że codzienne użytkowanie, pranie oraz suszenie mogą sprzyjać pillingowi, a ruch odzieży w pralce zwiększa tarcie między powierzchniami materiałów.
“Everyday wear, washing and drying can leave your clothes susceptible to pilling.”
Patagonia
Które materiały mechacą się najbardziej
Nie istnieje prosty podział na „dobry materiał, który się nie mechaci” i „zły materiał, który się mechaci”. Znaczenie ma długość włókien, ich wytrzymałość, sposób skręcenia przędzy, gęstość struktury, rodzaj splotu oraz intensywność użytkowania.
| Materiał | Ryzyko pillingu | Charakterystyczne zachowanie |
|---|---|---|
| Wełna | średnie | luźne włókna mogą tworzyć kulki szczególnie w miejscach tarcia |
| Merino | niskie do średnie | mocno i gęsto wykonana dzianina może mechacić się mniej |
| Bawełna | niskie do średnie | krótsze włókna mogą się uwalniać, ale kulki często łatwiej odpadają |
| Poliester | średnie do wysokiego | mocne włókna syntetyczne mogą utrzymywać powstałe kulki przez długi czas |
| Akryl | średnie do wysokiego | często pojawia się widoczny pilling przy intensywnym tarciu |
| Mieszanki włókien | zależne od składu | słabsze włókna mogą tworzyć meszek utrzymywany przez mocniejsze włókna syntetyczne |
Patagonia zwraca uwagę, że poliester i akryl często są bardziej podatne na pilling niż naturalna bawełna czy wełna. Mocne włókna syntetyczne sprawiają przy tym, że powstałe kulki trudniej samoczynnie odrywają się od powierzchni.
Sam procent poliestru, wełny czy bawełny na metce nie wystarcza więc do wiarygodnej oceny odporności ubrania na mechacenie.
Dlaczego mieszanki włókien bywają problematyczne
W tkaninie lub dzianinie zawierającej kilka rodzajów włókien mogą one zachowywać się inaczej podczas użytkowania. Krótsze lub mniej odporne włókna wydostają się na powierzchnię, podczas gdy mocniejsze włókna utrzymują splątaną kulkę przy materiale.
Nie oznacza to, że każda mieszanka będzie szybko wyglądała na zużytą. Duże znaczenie ma jakość przędzy oraz konstrukcja samej dzianiny.
Jak usunąć meszek bez niszczenia materiału
Dobór metody powinien zależeć od rodzaju odzieży i wielkości zmechaceń. Jak usunąć meszek z ubrań bez wyciągania kolejnych włókien? Najbezpieczniej zacząć od najmniej agresywnej metody i zwiększać intensywność dopiero wtedy, gdy jest to konieczne.
- pojedyncze luźne kulki można ostrożnie usunąć ręcznie;
- delikatną dzianinę można oczyścić specjalnym grzebieniem;
- kamień do swetrów sprawdza się na części grubszych dzianin;
- elektryczna golarka pozwala wyrównać większą powierzchnię;
- rolka samoprzylepna usuwa przede wszystkim luźny meszek, włosy i nitki, a nie mocno związane kulki.
The Woolmark Company wskazuje ręczne usuwanie pojedynczych kulek, delikatny grzebień oraz urządzenia typu fabric shaver jako sposoby radzenia sobie z już powstałym pillingiem. Patagonia wymienia dodatkowo rolkę, grzebień do tkanin i kamień do swetrów.
“A comb can be used to remove pills, but this should be done very gently and carefully.”
The Woolmark Company
Największym błędem jest mocne szarpanie kulek, ponieważ razem z nimi można wyciągnąć kolejne włókna ze struktury dzianiny.
Jak bezpiecznie używać golarki do ubrań
Dobra golarka do ubrań jest skuteczna szczególnie na swetrach, bluzach i materiałach o stosunkowo równej powierzchni. Ostrza znajdują się pod osłoną, dlatego ścinają wystające włókna bez bezpośredniego kontaktu z właściwą powierzchnią tkaniny.
Przed czyszczeniem ubranie trzeba rozłożyć płasko i lekko wyrównać materiał. Golarki nie należy mocno dociskać. Lepiej wykonać kilka spokojnych przejść niż próbować usunąć cały meszek jednym ruchem.
Szczególnej ostrożności wymagają:
- bardzo cienkie dzianiny;
- kaszmir i delikatna wełna;
- okolice szwów;
- hafty i aplikacje;
- luźne nitki;
- mocno rozciągnięte fragmenty materiału.
Na początku dobrze wykonać próbę na mało widocznym miejscu. W przypadku bardzo luźnej dzianiny grzebień może dać większą kontrolę niż urządzenie elektryczne.
Jak prać ubrania, żeby ograniczyć mechacenie
Podstawowa zasada jak zapobiegać pillingowi polega na ograniczaniu niepotrzebnego tarcia. Nie można całkowicie wyeliminować naturalnego zużycia materiału, ale odpowiednie pranie może zauważalnie spowolnić pojawianie się nowych kulek.
Woolmark rekomenduje odwracanie wełnianych ubrań na lewą stronę przed praniem oraz ograniczanie tarcia podczas użytkowania. Organizacja odradza również stosowanie płynu zmiękczającego jako sposobu ochrony przed pillingiem.
Praktyczna rutyna wygląda następująco:
- sprawdzić symbole pielęgnacji na metce;
- odwrócić sweter, polar lub bluzę na lewą stronę;
- zapiąć zamki i zabezpieczyć elementy mogące haczyć inne ubrania;
- oddzielić delikatne dzianiny od jeansu, ręczników i szorstkich tkanin;
- wybrać łagodny program zgodny z instrukcją producenta;
- unikać temperatury wyższej niż dopuszczona na metce;
- suszyć zgodnie z instrukcją dla konkretnego materiału.
Patagonia zaleca między innymi oddzielanie syntetyków od materiałów silnie pylących, takich jak tkaniny frotte, oraz od powierzchni ściernych, takich jak denim. W przypadku polaru producent rekomenduje pranie na lewej stronie, co ogranicza kontakt miękkiej powierzchni z bębnem.
Płyn do płukania nie zawsze pomaga
Zmiękczona w dotyku dzianina nie musi być lepiej chroniona przed pillingiem. Na oficjalnej stronie Woolmark opisano mechanizm, w którym nadmierna ilość środka zmiękczającego ułatwia włóknom przemieszczanie się ku powierzchni swetra.
W przypadku wełny Woolmark rekomenduje łagodny, neutralny detergent oraz przestrzeganie instrukcji pielęgnacji. Z kolei poradnik Patagonia dotyczący usuwania pillingu wskazuje, że wysoka temperatura i agresywne środki piorące mogą pogarszać problem przez osłabianie włókien.
Najbezpieczniejszym punktem odniesienia pozostaje metka konkretnego ubrania, ponieważ identyczna metoda prania nie jest odpowiednia dla każdej dzianiny.
Najczęstsze pytania
Czy pilling oznacza, że ubranie jest słabej jakości?
Nie zawsze. Kulki mogą tworzyć się również na dobrej jakości wełnie i dzianinach, ponieważ pilling jest związany między innymi z tarciem oraz przemieszczaniem się włókien. Jakość przędzy i konstrukcja materiału wpływają jednak na skalę zjawiska.
Czy można obcinać kulki nożyczkami?
Można usunąć pojedynczą kulkę, ale łatwo przypadkowo przeciąć właściwą nitkę. Bezpieczniejszy jest odpowiednio dobrany grzebień albo golarka z osłoniętymi ostrzami.
Czy golarka niszczy swetry?
Prawidłowo używana nie powinna niszczyć większości odpowiednich dla niej materiałów. Ryzyko rośnie przy mocnym dociskaniu, pracy na pofałdowanej powierzchni lub goleniu bardzo luźnej i cienkiej dzianiny.
Dlaczego sweter mechaci się pod pachami?
To miejsce intensywnego tarcia. Rękaw regularnie ociera się o bok swetra, dlatego właśnie pachy i okolice rękawów należą do obszarów, w których Woolmark często obserwuje pilling.
Czy pranie na lewej stronie pomaga?
Tak, może ograniczyć tarcie zewnętrznej powierzchni ubrania o bęben i pozostałe rzeczy. Taką praktykę zalecają zarówno Woolmark dla odzieży wełnianej, jak i Patagonia między innymi dla polarów.
Czy można całkowicie zapobiec pillingowi?
Nie w każdym materiale. Pilling jest naturalnym skutkiem tarcia i użytkowania, ale odpowiednie pranie, ograniczenie kontaktu z szorstkimi powierzchniami oraz regularne, delikatne usuwanie pierwszych kulek pozwalają wyraźnie ograniczyć jego widoczność.
Więcej przydatnych informacji znajdą Państwo na naszej stronie. Polecamy także przeczytać: Jak dbać o wełnę i kaszmir — pranie, suszenie i przechowywanie delikatnych dzianin
